De 21e eeuw staat in het teken van Brexit, geopolitieke herpositionering en constitutionele spanningen binnen het Verenigd Koninkrijk. Politieke wisselingen, economische crises en het einde van het tijdperk van Elizabeth II markeren deze periode. Deze tijdlijn van modern Groot-Brittannië biedt een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen sinds 2000.
Groot-Brittannië in de 21e eeuw
De 21e eeuw markeert een periode van fundamentele verandering voor het Verenigd Koninkrijk. De War on Terror, de financiële crisis van 2008 en de COVID-19-pandemie hadden diepgaande economische en maatschappelijke gevolgen. Het Brexit-referendum van 2016 leidde tot het vertrek uit de Europese Unie en herdefinieerde de positie van het land in Europa en de wereld.
Politieke instabiliteit volgde met meerdere premiers in korte tijd. In 2022 eindigde met het overlijden van koningin Elizabeth II een historisch tijdperk, waarna koning Charles III de troon besteeg. De verkiezing van Labour in 2024 onder Keir Starmer luidt mogelijk opnieuw een koerswijziging in.
Onderstaande tijdlijn biedt een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in het moderne Groot-Brittannië.
Tijdlijn 21e eeuw Groot-Brittannië
9/11-aanslagen
Na de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten schaart het Verenigd Koninkrijk zich onmiddellijk achter de VS. Premier Tony Blair wordt de belangrijkste bondgenoot van president George W. Bush in de zogenoemde War on Terror.
Britse troepen worden ingezet in Afghanistan om het Taliban-regime te verdrijven. De buitenlandse politiek van het VK krijgt hiermee een uitgesproken Atlantische koers.
Irakoorlog
In maart 2003 steunt Blair de Amerikaanse invasie van Irak. De beslissing leidt tot de grootste demonstratie in de Britse geschiedenis: naar schatting 1 tot 1,5 miljoen mensen protesteren in Londen tegen deelname aan de oorlog.
De Irakoorlog zou het vertrouwen in de regering-Blair blijvend beschadigen.
Aanslagen Londen
Op 7 juli 2005 worden vier zelfmoordaanslagen gepleegd in het Londense openbaar vervoer. 52 mensen komen om het leven, honderden raken gewond.
De aanslagen – vaak aangeduid als 7/7 – leiden tot strengere antiterrorismewetten en een intensivering van binnenlandse veiligheidsmaatregelen.
Gordon Brown premier
In 2007 treedt Blair af en wordt Gordon Brown premier. Zijn premierschap wordt vrijwel direct overschaduwd door de wereldwijde financiële crisis van 2008.
Financiële crisis
De Britse bank Northern Rock wordt genationaliseerd. Ook Royal Bank of Scotland (RBS) wordt met circa £45 miljard aan belastinggeld gered.
De crisis leidt tot stijgende werkloosheid, begrotingstekorten en een langdurige periode van economische onzekerheid.
Cameron coalitie met LibDems
Na de verkiezingen van 2010 vormt David Cameron een coalitieregering met de Liberal Democrats, de eerste coalitie sinds 1945.
De regering voert een streng bezuinigingsbeleid (austerity) om het begrotingstekort terug te dringen. Overheidsuitgaven worden verlaagd, wat langdurige gevolgen heeft voor publieke voorzieningen.
Schots referendum
In september 2014 stemt 55,3% van de Schotten tegen onafhankelijkheid.
Hoewel de unie behouden blijft, groeit de steun voor de Scottish National Party (SNP). De constitutionele toekomst van het Verenigd Koninkrijk blijft daarmee onderwerp van debat.
Cameron Conservatieve meerderheid
Na zijn verkiezingsoverwinning in 2015 belooft Cameron een referendum over het EU-lidmaatschap.
Brexit-referendum
Op 23 juni 2016 stemt 51,9% van de Britten voor vertrek uit de Europese Unie. Cameron treedt af.
Brexit legt diepe politieke en maatschappelijke verdeeldheid bloot, tussen jong en oud, stad en platteland, Engeland en Schotland.
Lees meer over de Brexit.
Theresa May premier
Camerons opvolger Theresa May verklaart: “Brexit means Brexit” en activeert in 2017 Artikel 50 van het EU-verdrag.
Aanslagen Manchester Arena & London Bridge
Bij een aanslag in Londen op 22 maart 2017 worden vijf mensen vermoord. Bij de aanslag wordt er met een auto op de Westminster Bridge op een groep mensen ingereden.
Op 22 mei 2017 komen 22 mensen om als er na een concert van zangeres Ariana Grande in de Manchester Arena een bom ontploft. Honderden anderen raakten gewond door rondvliegende scherven die de dader rond de bom had geplakt.
Brexit impasse
Haar uittredingsakkoord wordt echter drie keer door het parlement verworpen. De politieke impasse leidt tot haar aftreden in 2019.
Boris Johnson premier
In juli 2019 wordt Boris Johnson premier. Met de slogan “Get Brexit Done” wint hij eind 2019 een ruime meerderheid van 80 zetels.
Officieel EU-exit
Op 31 januari 2020 verlaat het Verenigd Koninkrijk formeel de Europese Unie. Een overgangsperiode loopt tot eind 2020, waarna een handels- en samenwerkingsovereenkomst wordt gesloten.
De nieuwe relatie met de EU brengt handelsfrictie met zich mee, vooral rond Noord-Ierland en het zogenoemde Noord-Ierlandprotocol.
COVID-19-pandemie
In maart 2020 gaat het land in lockdown vanwege COVID-19. Het VK voert een omvangrijk economisch steunpakket in, waaronder het furlough scheme, dat naar schatting £70 miljard kost.
Tot 2023 overlijdens ruim 230.000 Britten aan of met COVID-19. De pandemie legt kwetsbaarheden in zorg en economie bloot.
Politieke turbulentie
In juli 2022 treedt Johnson af na het Partygate-schandaal.
Op 6 september 2022 wordt Liz Truss premier, maar haar premierschap duurt slechts 49 dagen. Haar “mini-budget” veroorzaakt financiële onrust en een scherpe daling van het Britse pond.
Op 25 oktober 2022 volgt Rishi Sunak, de eerste Britse premier van Indiase afkomst. Hij probeert economische stabiliteit te herstellen.
Overlijden van Elizabeth II
Koningin Elizabeth II overlijdt op 96-jarige leeftijd. Na 70 jaar op de troon eindigt het langste koningschap in de Britse geschiedenis.
Lees meer over het overlijden van Elizabeth II
Windsor Framework
De regering-Sunak sluit met de EU het Windsor Framework, dat handelsregels rond Noord-Ierland versoepelt en spanningen moet verminderen.
Kroning Charles III
Charles III wordt op 6 mei 2023 officieel gekroond.
Lees meer over de kroning van Charles II.
Labour wint verkiezingen
Bij de verkiezingen van 4 juli 2024 behaalt Labour onder leiding van Keir Starmer een overtuigende overwinning met 412 zetels. Daarmee komt een einde aan 14 jaar conservatief bestuur.
De nieuwe regering richt zich op economische groei, hervorming van de NHS en herstel van internationale relaties.
Oorlog in het Iran
VS en Israël vallen Iraanse doelen aan na dood hoogste leider. De VK steunt defensief met RAF-jets om bondgenoten te beschermen, maar doet niet mee aan offensieven. Iraanse drone-aanval op RAF-basis Cyprus verhoogt spanningen
Meer historie
Deze tijdlijn biedt een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen in de 21e eeuw van de Britse geschiedenis. Door de gebeurtenissen in chronologische volgorde te bekijken, wordt duidelijk hoe politieke, sociale en economische ontwikkelingen samenhangen en het Verenigd Koninkrijk hebben gevormd tot het land dat we vandaag kennen.
Wil je meer context en het grotere verhaal achter deze periode ontdekken? Bekijk dan het volledige overzicht van de geschiedenis van Groot-Brittannië, waarin alle tijdvakken van prehistorie tot heden samenkomen.