De geschiedenis van Groot-Brittannië, leer hier meer daarover...

De geschiedenis van Groot-Brittannië is een verhaal van migratie, verovering, religieuze strijd, industriële vernieuwing en wereldwijde macht. Door de eeuwen heen is het eiland gevormd door Kelten, Romeinen, Angelsaksen, Vikingen en Normandiërs. Wat begon als een verzameling stammen en koninkrijken groeide uit tot het centrum van een wereldrijk ‘waar de zon nooit onderging’.

De Britse geschiedenis is daarmee niet alleen het verhaal van Engeland, maar ook van Schotland, Wales en later Noord-Ierland. Samen vormden zij het Verenigd Koninkrijk. Een staat die zijn huidige politieke structuur te danken heeft aan eeuwenlange conflicten, hervormingen en machtsverschuivingen tussen kroon en parlement. Vandaag de dag is het Verenigd Koninkrijk een constitutionele monarchie met een parlementair systeem. Dit is het resultaat van een lange ontwikkeling binnen de Britse geschiedenis.

Hieronder vind je een chronologisch overzicht van de belangrijkste perioden in de Britse geschiedenis. Per tijdvak kun je binnenkort doorklikken naar een uitgebreide tijdlijn.

Inhoudsopgave

Prehistorie: de eerste bewoners
Romeins Britannia (43–410)
Angelsaksen en Vikingen (410–1066)
Middeleeuwen en Normandische heerschappij (1066–1485)
Tudorperiode (1485–1603): Reformatie en maritieme macht
Stuartperiode en constitutionele revolutie (1603–1714)
Georgische periode en de Industriële Revolutie (1714–1837)
Victoriaanse periode (1837–1901): Hoogtepunt van het Britse Rijk
20e eeuw: Wereldoorlogen en het einde van het imperium
21e eeuw: Brexit en een nieuwe koers
Artikelen over de geschiedenis van Groot-Brittannië en Noord-Ierland

Tekening met hoogtepunten uit de Britse geschiedenis zoals Sutton Hoo's masker, Stonehenge, een kasteel, de trein en Londense skyline.

Prehistorie: de eerste bewoners

De geschiedenis van Engeland en Groot-Brittannië begint lang vóór geschreven bronnen. De menselijke aanwezigheid gaat terug tot ongeveer 800.000 jaar geleden. Tijdens de laatste ijstijd is het eiland nog verbonden met het Europese vasteland via Doggerland. Rond 4000 v.Chr. verandert de samenleving ingrijpend door de neolithische revolutie. Landbouw en vaste nederzettingen doen hun intrede, en monumentale bouwwerken zoals Stonehenge en Avebury verschijnen in het landschap. Deze vroege fase vormt het fundament van de latere Britse geschiedenis.

Bekijk de uitgebreide tijdlijn van de prehistorie van Groot-Brittannië.

Romeins Britannia (43–410)

Een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van Groot-Brittannië begint in 43 n.Chr., wanneer het Romeinse Rijk het eiland binnenvalt. Gedurende bijna vier eeuwen maakt Britannia deel uit van het imperium. De Romeinen introduceren stedelijke centra zoals Londinium, leggen wegen aan die nog altijd het landschap bepalen en bouwen indrukwekkende infrastructuur, waaronder Hadrianus’ Muur in het noorden. Als de Romeinse legioenen zich in het begin van de 5e eeuw terugtrekken, begint een nieuwe, onzekere fase in de Engelse geschiedenis.

Bekijk de tijdlijn van Romeins Britannia (43–410).

Angelsaksen en Vikingen (410–1066)

Na het vertrek van de Romeinen vestigen Angelsaksische stammen zich in Engeland. Zij vormen koninkrijken als Wessex, Mercia en Northumbria en leggen de basis voor taal, recht en cultuur. Vanaf de 8e eeuw krijgt Engeland te maken met Vikinginvallen, die uiteindelijk leiden tot het Deense bestuur over grote delen van het land. De strijd tussen Angelsaksen en Vikingen bepalen eeuwenlang de machtsverhoudingen. De Normandische verovering van 1066 markeert vervolgens een fundamenteel keerpunt in de Britse geschiedenis.

Bekijk de tijdlijn van de Angelsaksische en Vikingperiode.

Middeleeuwen en Normandische heerschappij (1066–1485)

Met de overwinning van Willem de Veroveraar begint een nieuwe fase in de Engelse geschiedenis. Het feodale systeem wordt ingevoerd en het Domesday Book geeft een ongekend inzicht in landbezit en belasting. In deze periode ontstaan ook de eerste contouren van het parlement. De Magna Carta van 1215 beperkt de koninklijke macht en geldt als een mijlpaal in de constitutionele ontwikkeling van het Verenigd Koninkrijk. Tegelijkertijd teisteren oorlogen, dynastieke conflicten en de verwoestende Zwarte Dood het land. Deze eeuwen vormt het politieke fundament van de latere Britse staat.

Bekijk de tijdlijn van de middeleeuwen in Engeland.

Tudorperiode (1485–1603): Reformatie en maritieme macht

De Tudorperiode brengt religieuze omwentelingen en internationale ambities. Hendrik VIII verbreekt de banden met Rome en sticht de Anglicaanse Kerk, een gebeurtenis die diep ingrijpt in de geschiedenis van Engeland. Onder Elizabeth I groeit Engeland uit tot een maritieme macht en begint het zich nadrukkelijk op het wereldtoneel te bewegen. De overwinning op de Spaanse Armada en de culturele bloei van het Elizabethaanse tijdperk markeren het begin van de expansieve fase van de Britse geschiedenis.

Bekijk de tijdlijn van de Tudorpe r iode

Stuartperiode en constitutionele revolutie (1603–1714)

De Stuartperiode wordt gekenmerkt door spanningen tussen koning en parlement. De Engelse Burgeroorlog leidt tot de executie van Charles I en een tijdelijke republiek onder Oliver Cromwell. Met de Glorious Revolution van 1688 wordt definitief vastgelegd dat het parlement de hoogste politieke macht bezit. Hier ontstaat de constitutionele monarchie die kenmerkend is voor de moderne geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk.

Bekijk de tijdlijn van de Stuartperiode en Burgeroorlog

Georgische periode en de Industriële Revolutie (1714–1837)

In de 18e eeuw verandert Groot-Brittannië sneller dan ooit tevoren. De Industriële Revolutie begint hier en transformeert economie, steden en samenleving. Tegelijkertijd breidt het Britse rijk zich uit over meerdere continenten. Hoewel het verlies van de Amerikaanse koloniën een zware tegenslag is, groeit Groot-Brittannië uit tot een dominante zee- en handelsmacht. Deze periode vormt een cruciale fase in zowel de Britse geschiedenis als de wereldgeschiedenis.

Bekijk de tijdlijn van de Georgische periode

Victoriaanse periode (1837–1901): Hoogtepunt van het Britse Rijk

Onder koningin Victoria bereikt het Britse Rijk zijn grootste omvang. De combinatie van industrialisatie, technologische vooruitgang en koloniale expansie maakt het Verenigd Koninkrijk tot de leidende wereldmacht van de 19e eeuw. Tegelijkertijd ontstaan sociale hervormingsbewegingen en wordt het kiesrecht geleidelijk uitgebreid. De Victoriaanse periode geldt als het hoogtepunt van de imperiale fase in de geschiedenis van Groot-Brittannië.

Bekijk de tijdlijn van de Victoriaanse periode

20e eeuw: Wereldoorlogen en het einde van het imperium

De twee wereldoorlogen veranderen de positie van Groot-Brittannië ingrijpend. Hoewel het land tot de overwinnaars behoort, betekent de 20e eeuw het einde van het Britse wereldrijk. De onafhankelijkheid van India, de oprichting van de National Health Service en de toetreding tot de Europese Gemeenschap markeren een nieuw tijdperk. De Britse geschiedenis wordt steeds meer bepaald door internationale samenwerking in plaats van imperiale expansie.

Bekijk de tijdlijn van Groot-Brittannië in de 20e eeuw

21e eeuw: Brexit en een nieuwe koers

De recente geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk wordt gedomineerd door Brexit. Het referendum van 2016 leidde tot het vertrek uit de Europese Unie en herdefinieerde de plaats van het land in Europa. Met het overlijden van koningin Elizabeth II in 2022 eindigt een historisch tijdperk binnen de Britse monarchie. De 21e eeuw vormt daarmee een nieuwe, nog voortdurende fase in de geschiedenis van Groot-Brittannië, waarin vragen rond identiteit, economie en de toekomst van de unie centraal staan.

Bekijk de tijdlijn van Groot-Brittannië in de 21e eeuw.