Gepubliceerd op 5 februari 2022 | Laatst aangepast op 15 mei 2026
In nationaal park Snowdonia vind je het plaatsje Beddgelert, wat in het Welsh graf van Gelert betekend. Je zou verwachten dat Gelert een zeer belangrijk persoon was. Het is echter geen bijzonder persoon, maar een hond. Zijn graf is nog te bezoeken in het plaatsje. Wanneer je Beddgelert bezoekt kun je net ten zuiden van het dorp, aan de oevers van Glaslyn, het monument ter nagedachtenis van hond Galert vinden. Dit was de trouwe viervoeter van prins Llywelyn de Grote (1172 – 1240).
Waar ligt Beddgelert?
Beddgelert ligt in Gwynedd, in het noorden van Wales. Het dorp bevindt zich midden in Eryri National Park, dat velen nog kennen onder de Engelse naam Snowdonia. Vanuit Beddgelert rijd je in ongeveer twintig minuten naar Porthmadog, Caernarfon en de voet van Yr Wyddfa (Snowdon), de hoogste berg van Wales.
Het dorp ligt op de plek waar de rivieren Glaslyn en Colwyn samenkomen. Daardoor is Beddgelert een opvallend groene plek tussen de bergen. De stenen huizen, oude bruggen en rivier geven het dorp een karakter dat sterk verschilt van veel andere plaatsen in Noord-Wales.
Het dorp vormt een populaire stop voor reizigers die Snowdonia verkennen, maar trekt ook mensen die bewust een paar dagen in de omgeving willen wandelen. Vanuit het dorp wandel je direct richting bossen, bergpassen en rivierkloven. De bekende Aberglaslyn Pass ligt op korte afstand van het centrum en geldt als een van de mooiste wandelroutes van Noord-Wales.
De geschiedenis van Beddgelert
Archeologen en historici vermoeden dat er al vroeg een religieuze gemeenschap ontstaan op de plek waar nu het dorp Beddgelert ligt. De naam Beddgelert betekent waarschijnlijk ‘graf van Celert’. Lees het volgende hoofdstuk voor een verdere verklaring hiervan.
Rond de zesde eeuw ontstaan op verschillende plekken in Wales kleine kloostergemeenschappen. Ook Beddgelert ontwikkelt zich waarschijnlijk rond zo’n religieuze nederzetting. De ligging aan de rivier en tussen de bergen biedt beschutting, terwijl routes door het dal verbindingen vormen met andere delen van Noord-Wales.
In de middeleeuwen krijgt het dorp nauwe banden met de prinsen van Gwynedd. Vooral Llywelyn ap Iorwerth, beter bekend als Llywelyn the Great, speelt een belangrijke rol in de geschiedenis van de regio. Hij regeert in de dertiende eeuw over grote delen van Wales en verblijft regelmatig in het gebied rond Beddgelert.
De legende van hond Gelert
Llywelyn de Grote, prins van Noord-Wales, leefde in de 13e eeuw en was dol op jagen. Eén van zijn honden, Gelert, was zijn lievelingshond. Naast dat hij zeer trouw was had hij deze hond van Koning Jan zonder Land. Wanneer hij bij één van zijn kastelen was, in het dorp wat nu bekend staat als Beddgelert, wil hij weer gaan jagen. Hij roept al zijn honden bij elkaar en gaat op pad. Gelert was alleen niet mee, en daar kon de prins geen rust in vinden. Hij keert daarom eerder terug dan normaal.
In het kasteel aangekomen springt zijn geliefde Gelert hem tegemoet, zijn bek zit echter onder het bloed. Vol schrik gaat de prins opzoek naar zijn zoon. Dan ontdekt Llywelyn de Grote dat de wieg van is omgevallen en leeg is. Er zitten allemaal bloedvlekken op, dit kan niet goed zijn. Hij schrikt en de ergste gedachtes komen in hem op. Hij ziet geen andere oplossing dan Gelert te doden. Hij pakt zijn zwaard en steekt de hond neer. De hond schreeuwt het uit van pijn. De baby reageert hier op en begint te huilen.
Llywelyn de Grote gaat op zoek naar zijn zoon en vind hem onder zijn wieg. Naast hem ligt een wolf, doodgebeten. Dan valt het kwartje bij de prins. Gelert is een held en heeft zijn zoon en troonopvolger gered. Maar hij heeft het arme beest net gedood. Hij kan dan niet anders meer dan hem een waardig einde te geven en begraaft hem aan de oevers van de Glaslyn. De prins zou na dit voorval nooit meer lachend gezien te zijn.
Nu kun je nog steeds je respect tonen bij Gelert’s Grave in Beddgelert. Je kunt zelfs de Gelert’s grave walk lopen (route van National Trust )
De waarheid achter de legende
Lees alleen verder als je het echt wil weten 😉.
Het dorp wordt in een schriftelijke bron uit 1258 Bekelert genoemd. Dit is waarschijnlijk een verwijzing naar de christelijke missionaris Celert. Celert leefde in deze omgeving in de 8e eeuw. Beddgelert is hier dus waarschijnlijk een verbastering van.
Er gaan ook geruchten dat een lokale hoteleigenaar, David Pritchar, het graf in de 18e eeuw heeft aangelegd om zo meer toeristen te lokken. Maar dit allemaal wil natuurlijk niet zeggen dat de legende niet waar is, toch?
Oké, er zijn wel erg sterke aanwijzingen dat het graf inderdaad pas in de 18e eeuw is aangelegd. Daarnaast gaat dit verhaal de wereld over, maar dan met lokale namen.
St Mary’s Church
Midden in Beddgelert staat St Mary’s Church, een kerk die al eeuwen deel uitmaakt van het dorpsbeeld. De huidige kerk bestaat grotendeels uit negentiende-eeuwse restauraties, maar delen van het gebouw gaan terug tot de middeleeuwen. Daarmee vormt de kerk een van de oudste historische plekken van het dorp.
Historici vermoeden dat hier al veel eerder een religieuze nederzetting stond. Mogelijk ontstond op deze plek een kleine kloostergemeenschap rond de zesde eeuw. Dat sluit aan bij de vermoedelijke oorsprong van de naam Beddgelert, die waarschijnlijk verwijst naar de heilige Celert.
De kerk kreeg in de middeleeuwen ook een strategische betekenis omdat het dorp in het machtsgebied van de prinsen van Gwynedd ligt. Na de Engelse verovering van Wales verandert de regio ingrijpend. Tijdens de campagnes van koning Edward I lopen verschillende religieuze gebouwen in Noord-Wales schade op. Ook St Mary’s Church krijgt te maken met verwoestingen en latere herbouw.
Gelert’s Grave bezoeken
Op korte loopafstand van het centrum van Beddgelert ligt Gelert’s Grave, het graf dat verbonden is met de beroemde legende van de hond Gelert. Vanuit het dorp wandel je via een pad langs de rivier Glaslyn in enkele minuten naar de monumentale steen die tussen de bomen staat.
Bij het graf staat een inscriptie die het verhaal van Llywelyn en zijn hond samenvat. Die tekst dateert echter niet uit de middeleeuwen, maar uit de achttiende eeuw. Een paar meter verder staat een stenen omheining met daarin een standbeeld van een hond.
Het pad loopt langs de rivier en door een groen gedeelte van het dorp. Omdat het graf dicht bij het centrum ligt kun je het goed combineren met een wandeling door het dorp of een langere route richting Aberglaslyn Pass.
Wandelingen rond Beddgelert
Beddgelert geldt als een van de bekendste wandelbestemmingen van Eryri National Park. Vanuit het dorp vertrekken verschillende routes door bossen, langs rivieren en richting de bergen van Snowdonia. Daardoor vormt Beddgelert voor veel reizigers een goede uitvalsbasis om Noord-Wales actief te verkennen.
Aberglaslyn Pass
Een van de populairste wandelingen loopt naar Aberglaslyn Pass . Dit is een smalle bergpas die vaak genoemd wordt als een van de mooiste plekken van Eryri National Park. In de negentiende eeuw trok het niet voor niets ook veel kunstenaars en schrijvers aan. De rivier Glaslyn stroomt hier tussen steile rotswanden en beboste hellingen door een smal dal richting de kust.
Tegenwoordig wandelen duizenden bezoekers ieder jaar door de pas, maar vroeger vormde dit gebied een belangrijke route door de bergen van Noord-Wales. Reizigers, handelaren en herders trokken al eeuwenlang door het dal tussen de hogere delen van Snowdonia en de kustgebieden rond Porthmadog.
De wandelroute door Aberglaslyn Pass begint vaak in Beddgelert. Vanuit het dorp volg je de rivier zuidwaarts over smalle paden en stenen bruggen. Op sommige stukken loopt het pad vlak langs het water, terwijl je elders juist hoger boven de rivier uitkomt.
Andere wandelingen
Wie langere wandelingen zoekt, kan vanuit Beddgelert richting Nant Gwynant of Rhyd Ddu lopen. Vanuit die gebieden vertrekken routes naar Yr Wyddfa (Snowdon), de hoogste berg van Wales. Daardoor verblijven in Beddgelert regelmatig wandelaars die de drukte rond Llanberis liever vermijden.
Daarnaast begint de Lôn Gwyrfai-route in het dorp. Dit wandel- en fietspad volgt grotendeels een oude spoorlijn tussen Beddgelert en Rhyd Ddu. Onderweg kijk je uit over bergen, meren en brede valleien die typerend zijn voor dit deel van Eryri.
Welsh Highland Railway
Beddgelert heeft een eigen station aan de Welsh Highland Railway, een historische spoorlijn die door het hart van Eryri National Park loopt. De stoomtreinen rijden tussen Caernarfon en Porthmadog. Vooral het traject door Aberglaslyn Pass geldt als een van de mooiste delen van de route.
De oorspronkelijke spoorlijn ontstaat aan het begin van de twintigste eeuw. Net als veel andere regionale lijnen krijgt de Welsh Highland Railway later te maken met financiële problemen en sluitingen. Aan het einde van de twintigste eeuw begint een grootschalige restauratie van het traject. Vrijwilligers en spoorwegliefhebbers werken jarenlang aan het herstel van de lijn. Vanaf 2011 rijden er opnieuw treinen over het volledige traject tussen Caernarfon en Porthmadog.
Meer informatie Beddgelert
Loop de National Trust: Gelert’s grave walk of bezoek de website van Beddgelert: beddgelerttourism.com .
Lees hier meer informatie over Noord-Wales of Wales in het algemeen.
